De precontractuele informatieplicht bij hypothecaire kredieten beoogt de consument in staat te stellen om kredietproducten op een geïnformeerde wijze te vergelijken en te beoordelen. De wetgever legt daarbij een strak geformaliseerd kader op waarin zowel kredietgevers als kredietbemiddelaars verplicht zijn om gepersonaliseerde informatie te verstrekken vóór de totstandkoming van de kredietovereenkomst. Daarbij vormt het Europees Gestandaardiseerd Informatieblad (ESIS) het centrale instrument.

1. Doel en karakter van het ESIS

Het ESIS is een kosteloos en verplicht document dat de consument toelaat om kredietaanbiedingen te vergelijken. Het bevat gepersonaliseerde informatie over het gevraagde krediet en moet worden verstrekt zodra de consument zijn behoeften, financiële situatie en voorkeuren heeft meegedeeld. Het document beoogt geen bindend aanbod te zijn maar geeft een gestructureerd overzicht van de essentiële kredietvoorwaarden.

De verplichting geldt uitsluitend bij echte kredietaanvragen en niet bij loutere simulaties. Het ESIS moet worden verstrekt op een duurzame drager, hetgeen zowel papier als elektronische dragers omvat.

2. Tijdstip van verstrekking

Het document moet onverwijld worden afgeleverd nadat de consument de noodzakelijke gegevens heeft verstrekt, en ruimschoots vóór hij door een kredietovereenkomst wordt gebonden. Het mag gelijktijdig met het kredietaanbod worden afgeleverd, hoewel dit volgens de wetgever niet de regel mag zijn. In de praktijk blijft deze gelijktijdige aflevering mogelijk, aangezien de consument op dat moment nog niet contractueel verbonden is.

Wanneer de kredietvoorwaarden na het verstrekken van een eerdere ESIS wijzigen, moet een nieuwe versie worden verstrekt.

3. Eén ESIS per deelkrediet

Wanneer binnen een hypothecaire kaderkredietopening verschillende voorschotten worden opgenomen, moet elk voorschot als een afzonderlijke kredietoperatie worden beschouwd. De overheid aanvaardt dat voor elk deelkrediet een apart ESIS wordt afgeleverd. Hoewel een minder formalistische aanpak mogelijk zou zijn, blijft de huidige interpretatie strikt: elke opname vereist een nieuwe informatieverstrekking.

4. Relatie met verkoop op afstand

Wanneer het kredietproces volledig op afstand verloopt, wordt de verstrekking van het ESIS geacht te voldoen aan de algemene informatieverplichtingen die gelden voor overeenkomsten op afstand. De consument moet alle relevante informatie ontvangen vóór hij door een aanbod of overeenkomst wordt gebonden.

5. Het kredietaanbod

Voor hypothecaire kredieten waarvoor een hypotheek wordt gevestigd, is de voorlegging van een kredietaanbod verplicht. Dit aanbod bindt de kredietgever gedurende minstens veertien dagen en bevat alle kosten en voorwaarden, inclusief een aflossingsplan. De consument kan het aanbod op elk ogenblik tijdens die termijn aanvaarden.

Voor kredieten met roerende bestemming waarbij de hypothecaire zekerheid reeds vooraf is gevestigd, geldt een ander systeem: geen kredietaanbod, maar wel een herroepingsrecht van veertien dagen.

6. Gebruik van het SECCI

Voor bepaalde hypothecaire kredieten met een roerende bestemming heeft de wetgever geopteerd voor het SECCI-document in plaats van het ESIS. Daarmee sluit men voor deze categorie aan bij de precontractuele regels van het consumentenkrediet.

7. Telefonische communicatie

Bij telefonische contacten moet een beknopte versie van de kerninformatie worden meegedeeld, met minimaal de gegevens over de kredietbemiddelaar (indien van toepassing), de hoofdkenmerken van het krediet, de rentevoet en kosten, de betalingsmodaliteiten en het bedrag van de aflossingstermijnen. Nadien moet alsnog volledige informatie worden verstrekt op een duurzame drager.

8. Sancties

Niet-naleving van de precontractuele informatieverplichtingen leidt tot zware burgerlijke sancties. Afhankelijk van het type krediet kan de rechter onder meer de overeenkomst nietig verklaren, de verplichtingen beperken tot het opgenomen bedrag, of de consument een aanzienlijke vergoeding toekennen op basis van de totale interestlast.

Daarnaast geldt een strafsanctie op niveau 5 voor het niet verstrekken van een ESIS, wat zowel op de aflevering als op de inhoud betrekking heeft.

FAQ

Wat is het ESIS?
Het ESIS is het Europees Gestandaardiseerd Informatieblad dat voorafgaand aan het hypothecair krediet aan de consument wordt verstrekt en de belangrijkste kenmerken, kosten, voorwaarden en risico’s van het krediet bevat.

Waarom is het ESIS verplicht?
Het ESIS helpt de consument een geïnformeerde beslissing te nemen en laat toe kredietproducten eenvoudig te vergelijken.

Is het ESIS gratis?
Ja, de kredietgever of bemiddelaar moet het kosteloos afleveren.

Wanneer moet het ESIS worden verstrekt?
Het moet onverwijld worden gegeven nadat de consument de nodige informatie heeft meegedeeld en vóór hij door het krediet gebonden wordt. Het mag ook samen met het kredietaanbod worden verstrekt.

Moet ik het ESIS krijgen bij een loutere simulatie?
Nee, het ESIS is enkel verplicht bij een echte kredietaanvraag.

In welke vorm krijg ik het ESIS?
Op een duurzame drager zoals papier, e-mail of pdf, zodat de consument het kan bewaren en reproduceren.

Is het ESIS in heel Europa hetzelfde?
Ja, het is volledig gestandaardiseerd op Europees niveau.

Krijg ik één ESIS of meerdere?
Voor elke kredietovereenkomst is een ESIS vereist. Bij deelopnames binnen een kaderkrediet kan een afzonderlijk ESIS nodig zijn.

Krijg ik een nieuw ESIS als de kredietvoorwaarden wijzigen?
Ja, als de voorwaarden van het kredietaanbod verschillen van de eerdere informatie, moet een nieuw ESIS worden verstrekt.

Hoe werkt het ESIS bij verkoop op afstand?
Bij online of telefonische kredietaanvragen vervangt het ESIS de gewone informatieverplichtingen en moet het tijdig op een duurzame drager worden verstrekt.

Wat is het verschil tussen ESIS en SECCI?
Voor hypothecaire kredieten met roerende bestemming wordt het SECCI-document gebruikt in plaats van het ESIS.

Welke informatie krijg ik bij telefonische communicatie?
Minimaal de kerninformatie over aanbieder, kredietkenmerken, kosten en herroepingsrecht; het volledige ESIS volgt nadien op een duurzame drager.

Wat als de kredietgever het ESIS niet verstrekt?
Dan gelden zware burgerlijke en strafrechtelijke sancties, waaronder schadevergoedingen, nietigheid of beperking van verplichtingen, en boetes.