Bij de verkoop van consumptiegoederen beschikt de consument over een bijzondere wettelijke bescherming wanneer het geleverde goed niet overeenstemt met wat mocht worden verwacht. Die bescherming betekent echter niet dat de consument onbeperkt in de tijd kan wachten om zijn rechten uit te oefenen.

Er moet een onderscheid worden gemaakt tussen de garantietermijn en de verjaringstermijn van de rechtsvordering. De garantietermijn bepaalt gedurende welke periode de consument zich op een gebrek aan overeenstemming kan beroepen. De verjaringstermijn bepaalt binnen welke termijn de consument daadwerkelijk een rechtsvordering moet instellen nadat hij het gebrek heeft vastgesteld.

Voor consumptiegoederen verjaart de rechtsvordering van de consument in principe na één jaar vanaf de dag waarop hij het gebrek aan overeenstemming heeft vastgesteld. Die termijn mag niet verstrijken vóór het einde van de wettelijke garantietermijn van twee jaar. Dit betekent echter niet dat de consument automatisch tien jaar tijd heeft om te procederen. De bijzondere regeling van de consumentenkoop gaat voor op de algemene verjaringsregels.

Belangrijk is dat de verjaringstermijn niet zomaar wordt geschorst doordat er onderhandelingen lopen of doordat de verkoper of een derde nog tussenkomt om het probleem te onderzoeken of te verhelpen. De periode die nodig is voor herstelling, vervanging of onderhandelingen kan gevolgen hebben voor de garantietermijn, maar verlengt niet noodzakelijk de termijn waarbinnen een rechtsvordering moet worden ingesteld.

De consument moet dus waakzaam blijven. Het feit dat er nog contacten zijn met de verkoper, dat er nog e-mails worden uitgewisseld of dat de producent wordt ingeschakeld, betekent niet automatisch dat de verjaring wordt onderbroken of geschorst. Alleen een duidelijke en zekere erkenning van aansprakelijkheid door de verkoper kan de verjaring stuiten. Een louter commerciële tussenkomst, het doorsturen van een klacht naar de producent of het geven van een persoonlijke opmerking door een personeelslid volstaat daarvoor niet.

Wanneer de regeling van de consumentenkoop niet meer kan worden ingeroepen, kan de koper eventueel nog terugvallen op de gemeenrechtelijke regeling inzake verborgen gebreken. Ook daar geldt echter een belangrijke beperking. De vordering wegens verborgen gebreken moet binnen een korte termijn worden ingesteld nadat het gebrek werd ontdekt. Wie meer dan anderhalf jaar wacht na de ontdekking van het gebrek, loopt een ernstig risico dat zijn vordering als laattijdig wordt beschouwd.

De korte termijn heeft een praktische en bewijsrechtelijke functie. Hoe langer de koper wacht, hoe moeilijker het wordt om technisch vast te stellen wat de oorzaak van het gebrek was, of het gebrek reeds aanwezig was bij de levering, en of het gebrek niet te wijten is aan gebruik, onderhoud, latere omstandigheden of ingrepen door derden.
Dit alles wordt bevestigd en verduidelijkt in de hierna weergegeven rechtspraak.

Samenvatting van de casus van de de hierna weergegeven rechtspraak.

De zaak werd behandeld door het vredegerecht van Herstal op 2 oktober 2020.

Een koper stelde een vordering in tegen een professionele verkoper wegens een beweerd gebrek aan een consumptiegoed. De koper beriep zich op de wettelijke garantie voor consumptiegoederen en, subsidiair, op de regeling inzake verborgen gebreken.

Volgens de koper was zijn vordering niet verjaard. Hij voerde aan dat hij de garantie had ingeroepen binnen de wettelijke termijn van twee jaar. Hij stelde ook dat de algemene verjaringstermijn van tien jaar van toepassing was. Verder meende hij dat hij binnen korte termijn had gehandeld, aangezien hij het gebrek volgens hem had ontdekt op 18 april 2018. Ten slotte voerde hij aan dat de verkoper de verjaring had gestuit door een erkenning van aansprakelijkheid.

De vrederechter volgde deze redenering niet.

De rechter herinnerde eraan dat voor consumptiegoederen een bijzondere verjaringstermijn geldt. De rechtsvordering van de consument verjaart één jaar vanaf de dag waarop hij het gebrek aan overeenstemming heeft vastgesteld. Die termijn mag wel niet eindigen vóór het verstrijken van de wettelijke garantietermijn van twee jaar.

De rechter benadrukte dat deze bijzondere regeling voorrang heeft op de algemene regels inzake verkoop en verjaring. De algemene verjaringstermijn van tien jaar was dus niet van toepassing.

De koper had zijn vordering ingesteld op 30 december 2019, meer dan anderhalf jaar na de ontdekking van het gebrek op 18 april 2018 en meer dan drie jaar na de levering. De rechter oordeelde dat onderhandelingen tussen partijen en tussenkomsten ter plaatse de verjaringstermijn niet hadden verlengd.

Vervolgens onderzocht de rechter of de verjaring was gestuit door een erkenning van de verkoper. Ook dat werd niet aanvaard. Een erkenning moet vrijwillig en zeker zijn. Het feit dat een personeelslid de klacht van de koper had doorgestuurd naar de producent, volstond niet. Ook een persoonlijke opmerking per e-mail door dat personeelslid vormde geen zekere erkenning van aansprakelijkheid. Uit het dossier bleek bovendien dat de verkoper herhaaldelijk had meegedeeld dat zij slechts commercieel tussenkwam, zonder erkenning van aansprakelijkheid.

De vordering op basis van de wettelijke garantie voor consumptiegoederen werd daarom verjaard verklaard.

Daarna onderzocht de rechter de vordering op basis van verborgen gebreken. Ook deze vordering werd niet aanvaard. Volgens de rechter moet een vordering wegens verborgen gebreken binnen korte termijn worden ingesteld na de ontdekking van het gebrek. Een koper die meer dan anderhalf jaar wacht na de ontdekking van het gebrek, handelt niet binnen die korte termijn. In deze zaak was dat des te meer problematisch omdat technische vaststellingen intussen moeilijk of onmogelijk waren geworden.

De vordering werd bijgevolg onontvankelijk verklaard.

Wat vindt u verder in dit artikel?

Hoe lang kan een consument wachten om op te treden wanneer een gekocht goed gebreken vertoont? Wordt de termijn verlengd wanneer de verkoper nog onderhandelt, een herstelling probeert of de klacht doorstuurt naar de producent? En volstaat een commerciële tussenkomst om te besluiten dat de verkoper zijn aansprakelijkheid erkent?

Deze vragen zijn van groot praktisch belang. Veel consumenten denken dat zij veilig zijn zolang er nog overleg loopt of zolang de verkoper nog een oplossing onderzoekt. Dat is niet noodzakelijk juist. De wettelijke garantie biedt bescherming, maar de vordering van de consument is onderworpen aan strikte termijnen.

In dit artikel worden de belangrijkste vragen beantwoord over het onderscheid tussen garantietermijn en verjaringstermijn, de invloed van onderhandelingen en herstellingen, de mogelijke stuiting door erkenning van aansprakelijkheid, en de korte termijn waarbinnen een vordering wegens verborgen gebreken moet worden ingesteld.

De antwoorden op deze vragen worden verder in het artikel stap voor stap toegelicht.

De juridische les is duidelijk. Een consument die een gebrek vaststelt, mag zich niet laten in slaap wiegen door onderhandelingen, commerciële tussenkomsten of contacten met de producent. Hij moet tijdig formeel optreden tegenover de verkoper en, indien nodig, tijdig dagvaarden. De verkoper van zijn kant doet er goed aan duidelijk te formuleren wanneer hij enkel commercieel tussenkomt zonder aansprakelijkheid te erkennen.