De stuiting van de verjaring door erkenning van de schuldenaar

De verjaring kan worden onderbroken door de erkenning van de schuldenaar van het recht van zijn schuldeiser. De reden hiervoor is dat iemand die erkent dat hij zijn schuldeiser nog iets verschuldigd is, zich niet langer kan beroepen op het verstrijken van de verjaringstermijn. Door de erkenning verdwijnt het motief om de schuldeiser te verplichten zijn rechten binnen een korte tijdspanne uit te oefenen.

1. Juridische aard van de erkenning

De erkenning is een eenzijdige rechtshandeling. Zij heeft rechtsgevolg zonder dat de schuldeiser deze moet aanvaarden. De erkenning kan zowel uitdrukkelijk als stilzwijgend gebeuren, op voorwaarde dat zij met zekerheid kan worden vastgesteld.

Om stuitende werking te hebben, moet de erkenning betrekking hebben op een verjaring die nog niet is voltooid. Een erkenning nadat de verjaring reeds is verkregen, kan enkel worden beschouwd als een afstand van verjaring, en niet meer als een stuitingsdaad.

Verder moet de erkenning gericht zijn aan de schuldeiser en afkomstig zijn van de schuldenaar zelf. Een verklaring van een derde die bij de schuld betrokken is, volstaat niet. Bovendien moet de erkenning vrijwillig zijn: een handeling die enkel gebeurt op grond van een wettelijke verplichting of onder dwang van een uitvoeringsmaatregel, kan geen geldige stuitingsgrond vormen. Een vrijwillige betaling of opname in de boekhouding kan dat daarentegen wel zijn.

Tot slot volstaat het dat de schuldenaar beheersbevoegdheid heeft over de schuld. Volledige beschikkingsbevoegdheid is niet vereist om een geldige erkenning te doen.

2. Feiten die als erkenning kunnen gelden

In de praktijk kan een erkenning blijken uit uiteenlopende gedragingen, zolang de wil om de schuld te erkennen daaruit met voldoende zekerheid kan worden afgeleid. Voorbeelden zijn:

• • het ondertekenen van een schadevergoeding of schuldbekentenis;

• • het opstarten van een medische expertise of het betalen van facturen zonder voorbehoud;

• • het schrijven van een brief waarin wordt toegegeven dat nog een bedrag verschuldigd is;

• • de opname van een schuld in de boekhouding, de jaarrekening of in een verzoekschrift tot collectieve schuldenregeling;

• • het betalen van interesten, het stellen van een zekerheid, een aanbod van betaling of een gedeeltelijke betaling.

Bepaalde handelingen hebben daarentegen geen stuitend effect, zoals:

• • het uitvoeren van betalingen die wettelijk verplicht zijn, bijvoorbeeld het verder betalen van loon tijdens arbeidsongeschiktheid;

• • het meedelen van een nieuwe huurprijs of het betalen van enkel het niet-betwiste deel van een schuld;

• • het voeren van onderhandelingen of het sturen van brieven waarin men uitdrukkelijk elk voorbehoud maakt;

• • de gedeeltelijke betaling van een verjaarde schuld;

• • of betalingen die gebeuren onder uitdrukkelijk voorbehoud van rechten.

3. Aanvang en duur van de stuiting

De erkenning heeft onmiddellijk stuitende werking vanaf het ogenblik dat zij wordt gedaan. Er zijn geen bijkomende vormvereisten of aanvaarding door de schuldeiser nodig.

Na de stuiting begint de verjaringstermijn opnieuw te lopen vanaf de dag na de erkenning. In sommige gevallen kan uit de aard van de erkenning of de context blijken dat het stuitend effect voortduurt gedurende een zekere periode, bijvoorbeeld wanneer partijen verder onderhandelen of wanneer de erkenning verbonden is aan een uitgestelde uitvoering.

4. Omvang en gevolgen van de stuiting

De erkenning heeft relatieve werking: zij geldt enkel tussen de betrokken partijen. De precieze draagwijdte van de stuiting hangt af van de inhoud van de erkenning en van de schuld waarop zij betrekking heeft.

Na de stuiting herbegint de verjaring volledig te lopen. De nieuwe termijn is dezelfde als die van de oorspronkelijke verjaring, tenzij de erkenning gepaard gaat met de totstandkoming van een nieuwe verbintenis.

5. Erkenning en schuldvernieuwing

Wanneer de erkenning gepaard gaat met de uitdrukkelijke wil om de oude schuld te vervangen door een nieuwe verbintenis, kan sprake zijn van schuldvernieuwing. In dat geval zal niet langer de oorspronkelijke, maar de voor de nieuwe schuld geldende verjaringstermijn van toepassing zijn. Schuldvernieuwing wordt echter niet vermoed: enkel wanneer uit de omstandigheden blijkt dat de partijen daadwerkelijk een nieuwe verbintenis hebben bedoeld, kan zij worden aangenomen.

Samengevat:
De erkenning van een schuld is een eenvoudige maar krachtige wijze om de verjaring te stuiten. Zij vereist geen rechterlijke tussenkomst, maar wel een zekere, vrijwillige en aan de schuldeiser gerichte handeling van de schuldenaar. Na de erkenning begint de verjaring opnieuw te lopen, tenzij de erkenning uitmondt in een nieuwe verbintenis die een eigen verjaringstermijn doet ontstaan.