De diensten die een advocaat als bewindvoerder verricht, zijn vrijgesteld van btw. Dit geldt ook voor de diensten van een advocaat die optreedt als voorlopig bewindvoerder. Deze diensten worden beschouwd als diensten die nauw samenhangen met maatschappelijk werk en die worden verricht door een organisatie die door de bevoegde overheid als instelling van sociale aard wordt erkend, zoals bedoeld in artikel 44, §2, 2° WBTW.  De diensten van algemeen belang in de sociale sector worden verricht aan economisch en psychologisch hulpbehoevenden die recht hebben op een beschermingsmaatregel. 

Een advocaat die als (voorlopig) bewindvoerder handelt, doet dit overeenkomstig de artikelen 488bis e.v. BW en wordt beschouwd als een door de bevoegde overheid erkende organisatie. 

Zelfs na het overlijden van de beschermde persoon wordt de voortgezette taak van de bewindvoerder uitgevoerd in diens hoedanigheid van bewindvoerder en niet als advocaat, waardoor de bezoldiging niet aan btw is onderworpen. Er is geen mandaat om als advocaat op te treden en in die hoedanigheid goedkeuring van ereloon en kosten aan de vrederechter te vragen. 

Een advocaat die in een gerechtelijke procedure optreedt als voorlopig bewindvoerder van een beschermde persoon, treedt niet op in zijn gebruikelijke hoedanigheid van advocaat.  De beschermde persoon is geen kosten en erelonen verschuldigd aan de advocaat die optreedt als zijn voorlopig bewindvoerder. 

De vergoeding van de bewindvoerder is een geregeld en door de vrederechter gecontroleerd onderdeel van het beschermingsbewind. De bewindvoerder wordt niet vrij vergoed zoals een advocaat, boekhouder of gewone dienstverlener. Hij oefent een gerechtelijk mandaat uit onder toezicht van de vrederechter. Dat onderscheid is belangrijk voor de vraag of op zijn vergoeding BTW verschuldigd is.

Deze bedragen moeten niet worden begrepen als gewone commerciële erelonen. De vergoeding wordt niet eenzijdig door de bewindvoerder bepaald, maar door de vrederechter gecontroleerd en toegestaan. De vrederechter kan de vergoeding herleiden of weigeren wanneer zij niet verantwoord is. Ook de recente richtlijnen van de vrederechters van Oost- en West-Vlaanderen vertrekken van datzelfde uitgangspunt: het wettelijk kader ligt in de beschermingsregeling zelf en de nadere modaliteiten werden verder uitgewerkt door het koninklijk besluit van 18 mei 2024.

De vergoeding van de bewindvoerder is geen advocatenereloon

De cruciale vraag is niet of de bewindvoerder toevallig ook advocaat is. De vraag is in welke hoedanigheid hij optreedt.

Wanneer een advocaat door de vrederechter als bewindvoerder wordt aangesteld, handelt hij voor die opdracht niet als advocaat van de beschermde persoon, maar als gerechtelijk aangestelde bewindvoerder. Zijn vergoeding is dan de vergoeding voor het bewind, niet een ereloon voor juridische bijstand. Dat onderscheid is essentieel.