De woningkwaliteitsregels zijn streng, maar niet blind. Herstel moet nuttig, redelijk en proportioneel blijven. Wanneer een pand intussen opnieuw een toegelaten bestemming heeft gekregen en de resterende gebreken nauwelijks invloed hebben op de bewoonbaarheid, kan een herstelvordering kennelijk onredelijk zijn.

Een herstelvordering op grond van de Vlaamse Codex Wonen moet in principe worden toegewezen zolang de woning niet conform is. De rechter kan zo’n vordering alleen afwijzen wanneer zij kennelijk onredelijk is.

Dat betekent dat de rechter concreet moet nagaan of de gevraagde herstelmaatregel nog in verhouding staat tot het doel van de wet: het waarborgen van minimale woonkwaliteit. Hij moet dus afwegen of het voordeel voor de woonkwaliteit opweegt tegen de last die de maatregel voor de eigenaar of overtreder meebrengt.

Die beoordeling is vooral feitelijk. De rechter mag daarbij rekening houden met alle concrete elementen van het dossier, zoals de aard en ernst van de gebreken, het actuele gebruik van het pand, de impact op de bewoonbaarheid en de kost of zwaarte van de gevraagde werken.

Samenvatting van de casus van het hierna weergegeven cassatiearrest

De zaak ging over een pand waarin de wooninspecteur gebreken had vastgesteld. Het pand was bovendien opgedeeld in meerdere woongelegenheden zonder vergunning. De wooninspecteur vroeg herstel, herbestemming of sloop.

De eigenaars gingen later zelf in het pand wonen en gebruikten het opnieuw als eengezinswoning. De afzonderlijke woongelegenheden werden niet langer verhuurd. Bij controle bleven nog beperkte gebreken over: een ontbrekende plint en het niet kunnen vaststellen van dakisolatie.

Het hof van beroep vond dat bijkomende herstelwerken niet meer in verhouding stonden tot het doel van de woningkwaliteitswetgeving. Het Hof van Cassatie bevestigde dat dit oordeel juridisch aanvaardbaar was.