Een gerechtelijk onderzoek dat regelmatig werd opgestart na een klacht met burgerlijkepartijstelling kan niet worden stilgelegd of beëindigd louter omdat de politiediensten verklaren dat zij over onvoldoende onderzoekscapaciteit beschikken. Het gebrek aan personeel of middelen bij de politie kan aanleiding geven tot overleg, prioritering of het zoeken naar bijkomende middelen, maar het kan niet tot gevolg hebben dat wettig gevorderde onderzoeksdaden definitief onuitgevoerd blijven.

Wanneer een benadeelde partij zich burgerlijke partij stelt bij de onderzoeksrechter, wordt de strafvordering in beweging gebracht. De onderzoeksrechter wordt dan regelmatig gevat en moet het onderzoek voeren. Hij doet dat onafhankelijk, onder zijn eigen leiding en gezag. Het openbaar ministerie of de politie kunnen niet op opportuniteitsgronden beslissen dat bepaalde door de onderzoeksrechter gevorderde onderzoeksdaden niet zullen worden uitgevoerd.

De onderzoeksrechter heeft het recht de politiediensten te vorderen om alle noodzakelijke daden van gerechtelijke politie te stellen. De gevorderde politiediensten moeten aan die vorderingen gevolg geven en de nodige medewerking verlenen. Zij mogen de opportuniteit van de vordering niet beoordelen. Alleen wanneer een vordering kennelijk onwettig zou zijn, kan daar anders over worden gedacht. Een gebrek aan capaciteit is echter geen wettigheidsbezwaar tegen de vordering zelf.

De wet voorziet wel in mechanismen voor het geval politiediensten onvoldoende personeel of middelen hebben om alle gevorderde opdrachten tegelijk uit te voeren. In dat geval kan overleg plaatsvinden en kan worden bepaald welke opdrachten prioritair moeten worden uitgevoerd. Dat betekent echter niet dat sommige vorderingen definitief naast zich mogen worden neergelegd. Prioritering is iets anders dan weigering. De wet laat toe om middelen te verdelen, maar niet om een gerechtelijk onderzoek te neutraliseren.

Ook richtlijnen van strafrechtelijk beleid kunnen daaraan niets veranderen. Zulke richtlijnen kunnen algemene keuzes en prioriteiten bevatten voor opsporing en vervolging, maar zij mogen niet leiden tot de buitenwerkingstelling van de wet. Zij kunnen evenmin neerkomen op een individuele negatieve instructie waardoor een concreet gerechtelijk onderzoek feitelijk onmogelijk wordt gemaakt. De onafhankelijkheid van de onderzoeksrechter verzet zich ertegen dat zijn onderzoek door beleidsmatige of organisatorische beslissingen wordt uitgehold.

Wanneer een onderzoeksgerecht vaststelt dat geen onderzoeksdaden werden uitgevoerd omdat de politie geen capaciteit had, kan het daaruit niet zonder meer besluiten dat er geen reden is om verder te vervolgen. Een buitenvervolgingstelling op die grond aanvaardt immers dat het onderzoek niet wordt gevoerd om redenen die de wet niet als beëindigingsgrond erkent. Daarmee wordt niet enkel de positie van de burgerlijke partij miskend, maar ook de rol van de onderzoeksrechter en het gezag van de rechterlijke macht.

Het onderzoeksgerecht moet bij de regeling van de rechtspleging beoordelen of het onderzoek volledig is en of er voldoende elementen bestaan om te verwijzen of buiten vervolging te stellen. Wanneer het onderzoek niet werd uitgevoerd door gebrek aan capaciteit, is dat op zichzelf geen inhoudelijke vaststelling over de feiten of over de afwezigheid van aanwijzingen. Het is enkel een vaststelling van organisatorische onmacht. Die onmacht kan niet worden omgevormd tot een juridische reden om het dossier af te sluiten.