De manier waarop je je ontslag moet betekenen
Wie ontslag neemt, moet dat op een wettelijk geldige manier doen. Dit kan via een aangetekende brief, via afgifte van een ontslagbrief tegen ontvangstbewijs of via een gerechtsdeurwaarder. De brief moet duidelijk vermelden wanneer de opzeggingstermijn begint en hoe lang die duurt. De opzeggingstermijn start wettelijk altijd op de maandag die volgt op de dag waarop de brief verzonden of afgegeven is. Dit geldt voor arbeiders én bedienden op exact dezelfde manier. De kennisgeving via aangetekende brief heeft uitwerking op de derde werkdag na de verzending.

De duur van de opzeggingstermijn bij ontslagname
De opzeggingstermijn die je als werknemer moet presteren, hangt volledig af van je anciënniteit bij de werkgever. De wet voorziet vaste wettelijke termijnen, uitgedrukt in weken. Bij een anciënniteit van minder dan drie maanden bedraagt de termijn één week. Tussen drie en zes maanden bedraagt de termijn twee weken. Tussen zes en twaalf maanden bedraagt de termijn drie weken. Vanaf één jaar tot twee jaar anciënniteit bedraagt de termijn vier weken. Tussen twee en vier jaar bedraagt de termijn zes weken. Bij vier jaar loopt de termijn op tot zeven weken, en bij vijf jaar tot acht weken. Vanaf zes jaar bedraagt de termijn negen weken, na zeven jaar tien weken, na acht jaar twaalf weken en na negen jaar dertien weken. Vanaf tien jaar wordt jaarlijks verder opgebouwd: tien jaar anciënniteit betekent veertien weken opzeg, elf jaar vijftien weken, twaalf jaar zestien weken, dertien jaar achttien weken, veertien jaar negentien weken en vanaf vijftien jaar twintig weken. Deze termijnen zijn strikt wettelijk vastgelegd en laten geen afwijkingen toe, behalve wanneer werkgever en werknemer in onderlinge toestemming tot een andere regeling komen.

De uitvoering van de opzeggingstermijn
Tijdens de opzeggingstermijn blijft de arbeidsovereenkomst volledig van kracht. Je moet je werk normaal blijven uitvoeren en de werkgever moet je loon en voordelen verder betalen. Word je ziek of neem je vakantie, dan schorst dat de opzeggingstermijn niet. De regel dat schorsingstijd de opzeggingstermijn verlengt, geldt enkel bij opzegging door de werkgever, niet wanneer de werknemer zelf ontslag neemt. Je behoudt tijdens de opzeggingstermijn wel het recht op werkzoekverlof. Dat verlof laat je toe om een nieuwe baan te vinden en bedraagt maximaal één dag per week, behoudens bijzondere regelingen die door de rechtspraak geval per geval worden beoordeeld.

Een beëindiging in onderlinge toestemming
Je kan er ook voor kiezen om je arbeidsovereenkomst te beëindigen via een akkoord met je werkgever. De wet legt geen vormvereisten op voor een beëindiging in onderlinge toestemming, maar een schriftelijke overeenkomst is sterk aanbevolen, zodat later geen discussie ontstaat over de voorwaarden van je vertrek. Partijen kunnen de einddatum vrij bepalen, net als eventuele vergoedingen of andere afspraken. In de praktijk kan dit een oplossing zijn wanneer je niet in staat bent om een opzeggingstermijn te presteren of wanneer beide partijen een snelle beëindiging verkiezen.

Ontslag wegens een fout van de werkgever
Wanneer de werkgever een ernstige tekortkoming begaat die verdere samenwerking onmogelijk maakt, kan je de arbeidsovereenkomst onmiddellijk beëindigen wegens dringende reden. Voorbeelden zijn het niet uitbetalen van loon, ernstige aantasting van veiligheid of gezondheid, pesterijen of een eenzijdige en ingrijpende wijziging van fundamentele arbeidsvoorwaarden zoals loon, werktijd of werkplaats. Als de fout voldoende ernstig is en bewezen wordt, kan je aanspraak maken op een opzegvergoeding alsof de werkgever zelf onregelmatig heeft beëindigd. Omdat het vaak om delicate en feitelijke beoordelingen gaat, is juridisch advies in dergelijke situaties altijd aangewezen.

Arbeidsovereenkomsten voor bepaalde duur
Een arbeidsovereenkomst voor bepaalde duur eindigt automatisch op de einddatum zonder dat een kennisgeving vereist is. Je kan een contract voor bepaalde duur in principe niet eenzijdig vroegtijdig beëindigen. Doe je dat toch zonder geldig motief, dan kan de werkgever een schadevergoeding eisen die overeenstemt met het loon dat je normaal nog zou verdienen tot het einde van het contract. Die vergoeding mag echter niet hoger zijn dan het equivalent van de opzeggingstermijn die je verschuldigd zou zijn bij een overeenkomst van onbepaalde duur. Een vroegtijdige beëindiging is wel toegestaan wanneer de werkgever een zware fout heeft begaan of wanneer beide partijen akkoord gaan.

De regels over proeftijd
De vroegere algemene proeftijd bij gewone arbeidsovereenkomsten is afgeschaft. Enkel in specifieke arbeidsvormen, zoals uitzendarbeid en studentenarbeid, bestaat nog een wettelijke proefperiode. Voor alle andere arbeidsovereenkomsten geldt dat je vanaf de eerste dag volledig onder de normale ontslagregels valt.

Tegenopzegging wanneer je zelf sneller wil vertrekken
Wanneer je werkgever jou heeft ontslagen met een opzeggingstermijn, maar je zelf vroeger wil vertrekken, kan je een tegenopzegging geven. De tegenopzeggingstermijn bedraagt één week bij minder dan drie maanden anciënniteit, twee weken bij drie tot zes maanden, drie weken bij zes tot twaalf maanden en vier weken vanaf één jaar anciënniteit. De tegenopzegging gaat onmiddellijk in vanaf de kennisgeving en niet pas op de eerstvolgende maandag.

De positie van handelsvertegenwoordigers
Handelsvertegenwoordigers vallen in grote lijnen onder dezelfde regels als andere werknemers. Wanneer een handelsvertegenwoordiger zelf ontslag neemt, heeft hij of zij geen recht op een klantenvergoeding. Dat verandert alleen wanneer de handelsvertegenwoordiger ontslag neemt wegens een dringende reden die volledig te wijten is aan de werkgever. In dat geval kan wél een vergoeding worden toegekend.

Gevolgen voor je recht op werkloosheidsuitkeringen
Als je zelf ontslag neemt, riskeer je een sanctie van de RVA. De sanctie kan bestaan uit een wachttijd gedurende een aantal weken of maanden, een tijdelijke uitsluiting of zelfs een volledige uitsluiting tot een nieuwe wachttijd is doorlopen. Die sancties worden niet toegepast wanneer je een geldige reden hebt voor het verlaten van het werk. Voorbeelden zijn ernstige medische redenen die door de RVA-arts worden erkend, het feit dat de job geen passende dienstbetrekking meer vormt of een bewezen ernstige fout van de werkgever. Je werkgever moet altijd een C4 afleveren wanneer je daarom verzoekt, ook als hij meent dat je geen recht hebt op uitkeringen.

Het vakantiegeld bij het einde van de arbeidsovereenkomst
Bedienden hebben recht op uitbetaling van het enkel en dubbel vakantiegeld dat overeenstemt met hun resterende vakantiedagen en de prestaties van het lopende kalenderjaar. Deze bedragen worden uitbetaald op het moment dat de arbeidsovereenkomst eindigt. Voor arbeiders verloopt de betaling van vakantiegeld via de vakantiefondsen en moet de werkgever dit niet afzonderlijk uitbetalen.

Het recht op een eindejaarspremie
Er bestaat geen algemene wettelijke regeling over eindejaarspremies. Of je recht hebt op een premie wanneer je ontslag neemt, hangt volledig af van sectorale cao’s, ondernemings-cao’s of afspraken in het arbeidsreglement. In veel sectoren vervalt het recht op een eindejaarspremie wanneer je vrijwillig vertrekt vóór de toekenningsdatum.