1. Inleiding

Het Wetboek van Strafvordering voorziet het openbaar ministerie in een reeks opsporings- en beslagbevoegdheden die erop gericht zijn vermogensvoordelen uit misdrijven veilig te stellen nog vóór een rechterlijke eindbeslissing. Een bijzonder instrument binnen die context is het bewarend onroerend beslag, dat toelaat om onroerende goederen van een verdachte tijdelijk te blokkeren wanneer aanwijzingen bestaan dat deze goederen een uit misdrijf verkregen vermogensvoordeel vertegenwoordigen.

Daarnaast kan het parket ook een bewarend beslag bij equivalent vorderen wanneer de uit misdrijf afkomstige goederen niet (meer) in het vermogen van de verdachte aanwezig zijn. In dat geval kan beslag worden gelegd op andere goederen van de verdachte, tot beloop van de vermoedelijke opbrengst van het misdrijf.

De modellen die in de praktijk worden gehanteerd door het parket geven inzicht in de voorwaarden, motivering en concrete uitwerking van deze beslagvormen. Zij bieden een duidelijke leidraad voor het correct structureren van de vordering en voor het verdere verloop van de beslaghandeling.

2. Bewarend onroerend beslag

2.1. Wettelijk kader

Het bewarend onroerend beslag wordt gesteund op artikel 35bis Wetboek van Strafvordering. Uit het model blijkt dat het parket het beslag slechts kan vorderen wanneer er aanwijzingen zijn dat het betrokken onroerend goed een uit misdrijf verkregen vermogensvoordeel vormt.

De vordering gebeurt rechtstreeks door de procureur des Konings (of substituut), die de gerechtsdeurwaarder opdraagt het beslag te betekenen en te laten overschrijven bij het kantoor van de hypotheken.

2.2. Vereisten voor de vordering

Het model bevat een vaste structuur die ook de vereisten van het Wetboek van Strafvordering weerspiegelt:

1. Verwijzing naar het lopende opsporingsonderzoek en de feiten die aanleiding geven tot het beslag.

2. Motivering dat het onroerend goed een vermoedelijk misdaadvoordeel vertegenwoordigt, waarbij de specifieke elementen uit de zaak worden opgesomd.

3. Uitgebreide beschrijving van het onroerend goed, inclusief ligging, kadastrale gegevens, eventuele informatie over aankoopdatum, notaris, oppervlakte en kadastraal inkomen.

De vordering bevat tevens de instructie dat het exploot aan de eigenaar moet worden betekend en dat het alle vermeldingen moet bevatten die de wet in artikelen 1432 en 1568 Gerechtelijk Wetboek voorschrijft. Deze bepalingen schrijven onder meer voor dat aan het exploot een kadastraal uittreksel moet worden toegevoegd en dat de schuldenaar duidelijk moet worden geïdentificeerd.

2.3. Duur en overschrijving van het beslag

Het model herneemt de wettelijke regel dat het bewarend beslag op onroerend goed vijf jaar geldig is vanaf de datum van overschrijving, behoudens vernieuwing door een nieuwe vordering van het parket voor het verstrijken van die termijn. De gerechtsdeurwaarder moet het beslagexploot op dezelfde dag als de betekening aanbieden ter overschrijving op het hypotheekkantoor.

3. Bewarend beslag bij equivalent

3.1. Situaties waarin beslag bij equivalent mogelijk is

Het tweede model beschrijft de toepassing van artikelen 35bis en 35ter Wetboek van Strafvordering. Dit beslag komt in aanmerking wanneer:

• • er ernstige en concrete aanwijzingen bestaan dat de verdachte een vermogensvoordeel in de zin van de artikelen 42, 3°, 43bis of 43quater Strafwetboek heeft verkregen;

• • de goederen die dit voordeel vertegenwoordigen niet (meer) in het vermogen van de verdachte kunnen worden aangetroffen.

Het parket kan in dat geval beslag leggen op andere goederen van de verdachte, waaronder onroerende goederen, tot beloop van de geraamde opbrengst van het misdrijf.

3.2. Motivering en raming

Het model preciseert dat de procureur des Konings:

1.  raming van de vermoedelijke opbrengst van het misdrijf moet motiveren;

2. de ernstige en concrete aanwijzingen moet omschrijven die het beslag rechtvaardigen.

Deze gegevens worden opgenomen in het kantschrift en later hernomen in het proces-verbaal van de inbeslagneming.

3.3. Voorwerp van het beslag

Ook bij equivalent wordt het beslag gelegd op een concreet onroerend goed, dat in de vordering nauwkeurig wordt beschreven: adres, ligging, kadastrale gegevens, eigenaar, aankoopdatum en andere relevante informatie.

Daarnaast wordt expliciet vermeld tot welk bedrag beslag wordt gelegd, namelijk ten belope van de vermoedelijke opbrengst van het misdrijf.

3.4. Toepasselijke procedurevoorschriften

Net als bij het klassiek bewarend onroerend beslag dient het exploot te voldoen aan de voorschriften van de artikelen 1432 en 1568 Gerechtelijk Wetboek. Daarenboven benadrukt artikel 35ter, §2 Sv. dat zaken die wettelijk onvatbaar zijn voor beslag, ook bij equivalent niet in beslag kunnen worden genomen.

3.5. Overschrijving

De gerechtsdeurwaarder wordt in het model opgedragen het exploot op dezelfde dag als de betekening ter overschrijving aan te bieden bij het bevoegde hypotheekkantoor.

4. Besluit

De modellen voor de vordering tot bewarend onroerend beslag en voor het bewarend beslag bij equivalent tonen hoe het parket deze instrumenten juridisch zorgvuldig moet inzetten. Een correcte motivering, een volledige beschrijving van het goed en een strikte naleving van de beslagprocedure zijn essentieel voor de geldigheid van het beslag.

Deze modellen vormen in de praktijk een waardevolle houvast voor een uniforme toepassing van de wet, en illustreren tegelijk de delicate balans tussen efficiënte vermogensafname en de naleving van procedurele waarborgen voor de verdachte.