Wanneer een vennootschap wordt vereffend of geliquideerd en de economische activiteit nadien wordt voortgezet in de vorm van een eenmanszaak, rijzen belangrijke fiscale aandachtspunten. Dit geldt in het bijzonder wanneer die voortzetting gebeurt met behoud van hetzelfde cliënteel, gelijkaardige werkmethodes en vergelijkbare communicatie- of verkoopkanalen. In dergelijke situaties bestaat een reëel risico dat de fiscus economische continuïteit vaststelt en hieraan fiscale gevolgen verbindt.

Economische continuïteit en fiscale kwalificatie

Fiscaal is niet uitsluitend de gekozen juridische vorm doorslaggevend, maar vooral de economische realiteit. Wanneer na vereffening of liquidatie van een vennootschap de activiteit in wezen wordt verdergezet door dezelfde persoon, met dezelfde klanten, dezelfde knowhow en gelijkaardige structuren, kan de fiscus oordelen dat er sprake is van een overdracht van economische waarde.

Die economische waarde manifesteert zich vaak in immateriële activa zoals cliënteel, reputatie, commerciële relaties, organisatie en digitale aanwezigheid. Zelfs wanneer deze elementen niet afzonderlijk op de balans van de vennootschap voorkomen, kunnen zij fiscaal relevant zijn indien zij een reële marktwaarde vertegenwoordigen.

Goodwill en immateriële activa

Een bijzonder aandachtspunt is goodwill. Goodwill ontstaat wanneer een activiteit meer waard is dan de som van haar afzonderlijke activa, bijvoorbeeld door een stabiel cliënteel, naamsbekendheid of een efficiënte organisatie. In veel vennootschappen is goodwill niet geactiveerd en heeft zij fiscaal een boekwaarde van nul.

Wanneer de activiteit van een vereffende of geliquideerde vennootschap nadien wordt voortgezet als eenmanszaak, kan de fiscus stellen dat goodwill is gerealiseerd op het moment van stopzetting of vereffening. Aangezien er geen boekwaarde tegenover staat, kan dit leiden tot een volledig belastbare meerwaarde in hoofde van de vennootschap.

Het risico op een dergelijke kwalificatie neemt toe wanneer de overgang nagenoeg naadloos verloopt en er geen duidelijke economische breuk kan worden vastgesteld.

Gebruik van dezelfde structuren en kanalen

De voortzetting van de activiteit met gebruik van dezelfde of sterk gelijkende structuren versterkt het risico op fiscale herkwalificatie. Dit geldt onder meer wanneer:

– hetzelfde cliënteel wordt bediend zonder onderbreking;
– dezelfde naam, handelsbenaming of reputatie wordt gebruikt;
– dezelfde website, domeinnaam of digitale infrastructuur wordt behouden;
– dezelfde werkorganisatie of commerciële aanpak wordt voortgezet.

In die omstandigheden kan de fiscus argumenteren dat de vennootschap haar economische waarde niet heeft geliquideerd, maar feitelijk heeft overgedragen aan de natuurlijke persoon.

Dubbele fiscale impact

Een bijkomend aandachtspunt is de mogelijkheid van economische dubbele belasting. Indien de fiscus goodwill of andere immateriële activa belast in de vennootschap bij vereffening of liquidatie, en het resterende vermogen vervolgens wordt uitgekeerd aan de aandeelhouder, kan dezelfde economische waarde indirect tweemaal fiscaal worden geraakt: eerst op het niveau van de vennootschap en vervolgens bij de uitkering.

Dit effect wordt vaak onderschat bij eenvoudige stopzettingsscenario’s.

Belang van een duidelijke breuk

Om fiscale risico’s te beperken, is een duidelijke economische breuk van groot belang. Een loutere wijziging van juridische vorm volstaat niet. Relevante elementen zijn onder meer:

– een daadwerkelijke stopzetting van de activiteit;
– een temporele onderbreking;
– een wijziging van cliënteel of marktbenadering;
– het niet overnemen van immateriële activa zonder vergoeding;
– of een marktconforme overdracht met correcte waardering.

Zonder dergelijke breuk blijft de overgang kwetsbaar voor fiscale betwisting.

Besluit

De vereffening of liquidatie van een vennootschap gevolgd door een voortzetting van de activiteit als eenmanszaak is fiscaal geen neutrale operatie. Wanneer de activiteit met hetzelfde cliënteel, dezelfde structuur of gelijkaardige verkoop- en communicatiekanalen wordt verdergezet, bestaat een reëel risico dat de fiscus economische continuïteit vaststelt en belastbare goodwill of andere immateriële meerwaarden in hoofde van de vennootschap aanneemt.

Een zorgvuldige analyse van de economische realiteit en een bewuste structurering zijn daarom essentieel. Zonder duidelijke breuk of marktconforme regeling kan een ogenschijnlijk eenvoudige overstap leiden tot complexe en potentieel kostbare fiscale gevolgen.