Vruchtgebruik is een tijdelijk en precair zakelijk recht. Het kan niet onbeperkt blijven voortbestaan. Bij natuurlijke personen eindigt het uiterlijk bij overlijden. Bij rechtspersonen kunnen onder meer faillissement en ontbinding het vruchtgebruik voortijdig beëindigen. De wettelijke maximumduur moet steeds worden gerespecteerd.

Een verlenging van vruchtgebruik binnen de wettelijke grenzen wijzigt enkel de duurtijd van het bestaande recht en vormt geen nieuwe overdracht van vruchtgebruik. Daardoor is bij een loutere verlenging in beginsel geen verkooprecht verschuldigd. Dat ligt anders bij een hernieuwing, waarbij wel een nieuw recht kan ontstaan.

Het tijdelijke karakter van vruchtgebruik werkt ook fiscaal door. Kosten en werken die door een vruchtgebruiker worden gedragen, kunnen niet worden afgeschreven over een periode die langer is dan de duur van het vruchtgebruik.