Wanneer in een strafzaak ook een burgerlijke vordering wordt behandeld, kan de beklaagde die wordt veroordeeld ook worden veroordeeld tot betaling van een rechtsplegingsvergoeding aan de burgerlijke partij. Die rechtsplegingsvergoeding is een forfaitaire tussenkomst in de advocatenkosten van de partij die in het gelijk wordt gesteld.

De vraag rijst soms op welk bedrag die rechtsplegingsvergoeding moet worden berekend wanneer de vordering in de loop van de procedure gedeeltelijk wordt betaald. Vooral in hoger beroep kan dit belangrijk zijn. Stel dat de burgerlijke partij in haar appelconclusie nog een bepaald bedrag vordert, maar dat de beklaagde nadien, na die laatste conclusie, al een groot deel van dat bedrag betaalt. Moet de rechter dan voor de rechtsplegingsvergoeding rekening houden met het oorspronkelijk in hoger beroep gevorderde bedrag, of enkel met het saldo dat op het ogenblik van de uitspraak nog openstaat?

Het Hof van Cassatie verduidelijkt dat de rechtsplegingsvergoeding in hoger beroep voor een in geld waardeerbare vordering wordt bepaald op basis van de waarde of de geldelijke inzet van het hoger beroep zoals die blijkt uit de beroepsakte of uit de laatste appelconclusie.

Dat betekent dat de rechter in beginsel kijkt naar wat in hoger beroep formeel werd gevorderd in de relevante processtukken. Een latere gedeeltelijke betaling, die pas gebeurt na de laatste appelconclusie, verplicht de rechter niet automatisch om de berekeningsbasis van de rechtsplegingsvergoeding te verminderen.

De betaling na de laatste conclusie doet dus niet noodzakelijk af aan de geldelijke inzet van het hoger beroep zoals die procedureel werd vastgelegd. De rechtsplegingsvergoeding wordt niet zomaar herberekend op basis van het bedrag dat uiteindelijk nog onbetaald blijft op het moment van de uitspraak.

Dit is praktisch belangrijk. Een partij die na de laatste conclusie nog een belangrijk bedrag betaalt, kan niet zonder meer eisen dat de rechtsplegingsvergoeding wordt berekend op het resterende saldo. De rechter mag rekening houden met het bedrag zoals het in de laatste conclusie werd gevorderd.

Dat neemt niet weg dat er in bepaalde omstandigheden discussie mogelijk kan blijven over het basisbedrag, bijvoorbeeld wanneer uitdrukkelijk wordt gevraagd om af te wijken van het normale tarief of wanneer wordt aangevoerd dat een partij haar vordering op kunstmatige of onrechtmatige wijze heeft opgeblazen om een hogere rechtsplegingsvergoeding te bekomen. Maar wanneer die argumenten niet uitdrukkelijk worden ontwikkeld, en de vordering in de laatste appelconclusie duidelijk een hoger bedrag vermeldt, kan de rechter de rechtsplegingsvergoeding daarop baseren.

De regel is dus eenvoudig: bij een in geld waardeerbare vordering in hoger beroep wordt gekeken naar de geldelijke inzet van het hoger beroep zoals die uit de beroepsakte of de laatste appelconclusie blijkt. Een betaling die nadien gebeurt, wijzigt die berekeningsbasis niet automatisch.

Samenvatting van de casus van het weergegeven cassatiearrest

In de zaak die aanleiding gaf tot het cassatiearrest had de burgerlijke partij in hoger beroep een schadevergoeding gevorderd van 34.750 euro, vermeerderd met interesten. Nadien werd een bedrag van 33.000 euro betaald. De beklaagde voerde aan dat de rechtsplegingsvergoeding daarom niet mocht worden berekend op het volledige bedrag, maar slechts op het resterende bedrag van 1.750 euro, vermeerderd met interesten.

Het hof van beroep kende echter een rechtsplegingsvergoeding toe van 3.000 euro, berekend op basis van het bedrag dat in de appelconclusie was gevorderd. Het Hof van Cassatie bevestigde dat deze beslissing naar recht verantwoord was. Volgens het Hof moest het appelgerecht niet noodzakelijk rekening houden met de gedeeltelijke betaling die pas na de laatste appelconclusie had plaatsgevonden.

Korte abstracte regel

De rechtsplegingsvergoeding in hoger beroep wordt bij een in geld waardeerbare vordering bepaald op basis van de waarde van het hoger beroep zoals die blijkt uit de beroepsakte of de laatste appelconclusie. Een gedeeltelijke betaling na de laatste conclusie verplicht de rechter niet om de rechtsplegingsvergoeding te berekenen op het resterende saldo.