Niet elk geschil waarin belastingen een rol spelen, moet worden behandeld door de rechtbank van eerste aanleg. Dat is alleen zo wanneer het werkelijk gaat over de toepassing van de belastingwet zelf. Daarbij moet men denken aan discussies over de vraag of een belasting verschuldigd is en hoeveel precies moet worden betaald.

Er bestaat dus een belangrijk onderscheid tussen twee soorten fiscale geschillen. Enerzijds zijn er geschillen over het bestaan of het bedrag van een belastingschuld. Anderzijds zijn er geschillen over de invordering van die schuld. Dat tweede type geschillen gaat niet over de belasting zelf, maar over de inning ervan. En precies daar ligt het verschil in bevoegdheid.

Van een geschil over de toepassing van de belastingwet is sprake wanneer een belastingplichtige en de fiscale administratie het oneens zijn over de grondslag van de belasting, het verschuldigde karakter ervan of het bedrag van de fiscale schuld. In dat geval gaat het om een echt fiscaal inhoudelijk geschil.

Voor zulke betwistingen is de rechtbank van eerste aanleg exclusief bevoegd. Die exclusieve bevoegdheid is dus beperkt tot geschillen die raken aan de kern van de belastingheffing zelf.

Wat is een invorderingsgeschil?

Een invorderingsgeschil is van een andere aard. Daarbij staat niet de vestiging van de belasting centraal, maar wel de vraag hoe een bestaande schuld wordt ingevorderd, hoe de rekening tussen partijen eruitziet of welk bedrag op een bepaald ogenblik nog werkelijk openstaat.

Dat betekent dat een betwisting over de afrekening, over intresten, over compensaties of over de actuele stand van de schuld niet noodzakelijk een geschil is over de toepassing van de belastingwet. Ook al gaat het om fiscale schulden, toch kan het geschil dan buiten de exclusieve bevoegdheid van de rechtbank van eerste aanleg vallen.

Niet elk fiscaal element maakt een geschil tot een fiscaal bevoegdheidsgeschil

Het enkele feit dat een zaak een fiscaal aspect bevat, volstaat dus niet om te besluiten dat alleen de rechtbank van eerste aanleg bevoegd is. Een geschil wordt niet automatisch een geschil over de toepassing van de belastingwet zodra belastingen ergens opduiken in het debat.

Dat is een belangrijke nuance. Anders zou de exclusieve bevoegdheid van de rechtbank van eerste aanleg veel te ruim worden. Dan zouden ook geschillen over de praktische inning van belastingen of de afrekening tussen partijen altijd als fiscale kernbetwistingen worden beschouwd, terwijl dat juridisch niet correct is.