Het faillissement maakt geen automatisch einde aan een lopende overeenkomsten. De curator kan onverwijld beslissen om lopende overeenkomsten waarin de gefailleerde partij is, al dan niet verder te zetten.

De beslissing van de curator om de overeenkomst niet uit te voeren staat eraan in de weg dat de medecontractant de uitvoering van de overeenkomst in natura of bij equivalent vordert, wanneer hierdoor het passief toeneemt.

Volgens DIRIX zijn lopende overeenkomsten de contracten bedoeld zijn die dateren van vóór de faillietverklaring en waarvan waarvan de uitvoering op dat tijdstip nog niet voltooid was en waaraan door het faillissementsvonnis zelf geen einde wordt gemaakt (E. DIRIX, “Faillissement en lopende overeenkomsten”, RW 2003-04, 202.en S. BAEYENS, “Zakelijke rechten en insolventieprocedures” in V. SAGAERT (ed.), Vraagpunten op de grens van insolventierecht, goedererecht en verbintenissenrecht. Opstellen opgedragen aan Prof. dr. Eric Dirix, Antwerpen, Intersentia, 2018, ).

Volgens X. DIEUX en C. ALTER, zijn lopende overeenkomsten enkel overeenkomsten met opeenvolgende prestaties zoals een huurovereenkomst. Aflopende en duurovereenkomsten zouden hier in deze interpretatie dus niet onder vallen.

Wanneer een onderneming in moeilijkheden komt, is de grootste waarde vaak niet het materieel, maar de contracten die “doorlopen”: leveringen, diensten, licenties, huur, distributie, outsourcing. Precies daar ontstaat de spanning. Het gewone contractenrecht vertrekt van afspraken tussen partijen, maar bij insolventie schuift een dwingender logica naar voren: economische waarde bewaren, chaos vermijden, en tegelijk de wederpartij niet nodeloos gijzelen.

De kern draait rond drie bewegingen. Eerst is er het principe dat lopende overeenkomsten niet automatisch wegvallen door het enkele feit dat een procedure wordt opgestart: continuïteit blijft het uitgangspunt, al bots je dan meteen op de vraag wat “lopend” precies betekent. Daarnaast bestaat er een mechanisme dat de onderneming tijdelijk ademruimte kan geven door de eigen uitvoering te pauzeren, zonder dat dit automatisch neerkomt op een definitieve breuk. Ten slotte komt bij overdracht of vereffening de hamvraag op tafel: hoe kan je de contractportefeuille (en dus de economische activiteit) mee laten overgaan, en waar ligt de grens wanneer een contract echt persoonsgebonden is? Net die grensgevallen bepalen in de praktijk vaak de onderhandelingsmacht en de uiteindelijke schade.

Wij gaan hierna dieper in op deze problematiek.

In onze tips voor ondernemingen (zie verder) vertalen we dit naar één doel: de blootstelling verkleinen vóórdat de ondernemingen in een procedure terechtkomen. Denk aan cash- en facturatiehefbomen, snel opschortbaar kunnen werken, zekerheden die operationeel zijn, duidelijke oplever- en bewijsvoering, en contractuele “early warning”-triggers zodat er niet pas gereageerd wordt wanneer het te laat is.