De vruchtgebruiker beschikt in beginsel over zijn vruchtgebruik, maar niet over de volle eigendom van het bezwaarde goed. Hij kan dus niet zomaar daden van beschikking stellen die buiten zijn normale bevoegdheden vallen.

Artikel 3.148 BW laat echter toe dat de vruchtgebruiker in bepaalde gevallen een functionele beschikkingsbevoegdheid uitoefent. Die bevoegdheid is uitzonderlijk en moet in overeenstemming zijn met de bestemming van de goederen en met een voorzichtig en redelijk beheer.

Partijen kunnen deze bevoegdheid contractueel voorzien, bijvoorbeeld bij een schenking met voorbehoud van vruchtgebruik van aandelen. Wanneer een minderjarige betrokken is, blijft rechterlijke machtiging vereist.

De functionele beschikkingsbevoegdheid is dus een nuttig instrument, maar geen vrijbrief. Zij moet steeds worden uitgeoefend in het gemeenschappelijk belang van vruchtgebruiker en blote eigenaar.